Blog 6 – Met de camper naar Turkije en Oost- en Noord-Europa

Turkije

Boğazkale (Hattusha) (#17)

In Boğazkale zijn de resten te vinden van de hoofdstad Hattusha van het grote rijk van de Hettieten, een krijgsvolk dat leefde tussen 2000 en 1000 voor Christus. Het rijk van de Hettieten bestond ooit uit het huidige Turkije, het noorden van Syrië en Irak. Een wereldmacht waar je niet omheen kon dus. Als de Hettieten een rijk hadden veroverd, mocht de betreffende koning blijven regeren en mocht men de eigen godsdienst en gewoonten aanhouden, maar men moest wel belasting betalen. Ook namen de Hettieten vaak de goede gewoonten over van de veroverde volkeren om hun kennis uit te breiden.

Hun grootste vijand was Egypte en daar hebben de Hettieten jarenlang oorlog mee gevoerd. Maar op een gegeven moment hebben beide supermachten besloten vrede te stichten en is het eerste vredesverdrag ter wereld ondertekend. Een kopie hiervan hangt op de voorgevel van het gebouw van de Verenigde Naties. Later is de Egyptische farao Ramses II ook met een Hettitische prinses getrouwd en heeft Egypte hulp aangeboden in de vorm van graanvoorraden toen het Hettitische rijk door droogte werd geteisterd. Men weet veel over het Hettitische rijk omdat de Hettieten veel hebben “opgeschreven” op kleitabletten. Vanaf circa 1200 voor Christus stopt dit echter ineens, en sterft het Hettische rijk een plotselinge dood. Archeologen kunnen alleen maar gissen naar het lot van dit volk op basis van geschriften van andere beschavingen. Men weet wel dat Hattusha op een gegeven moment verwoest is door een grote brand. Men vermoedt dat de diverse koninkrijken weer gewoon hun eigen gang gingen nu de administratieve hoofdstad van de Hettieten was verwoest.

De Hettieten aanbaden meer dan 1000 goden. Er zijn er nog diversen te zien op muren en beelden van de vindplaats. De stad had stadsmuren van zes kilometer lang en bestond onder andere uit tempels, een citadel, een school en diverse toegangspoorten tot de stad.

De volgende dag zijn wij samen nog naar een prachtig klein museum in het centrum van Boğazkale geweest (gratis toegang, gratis audioset mee, en we waren helemaal alleen). Hier zijn veel voorwerpen uit Hattusha tentoongesteld en de hele geschiedenis en leefwijze van de Hettieten werd via de audioset verteld. Erg interessant museum.

Ankara (#18)

Ankara is de hoofdstad van Turkije en heeft circa 3,5 miljoen inwoners. Het is een leuke stad om te bezoeken, en dan vooral de handwerk- en antiekwinkeltjes, de smalle straatjes en leuke pleintjes achter de Citadel.

Museum voor de Anatolische Beschavingen

Dit museum wordt het mooiste museum van Turkije genoemd. Wij vonden het heel bijzonder omdat we dit museum aan het eind van onze rondreis aandeden, zodat wij de diverse vindplaatsen van de tentoongestelde voorwerpen al hadden bezocht.

Citadel

Aan de oostzijde van de stad ligt de grote burchtheuvel van Ankara. Je hebt vanaf de Citadel een prachtig uitzicht over de stad.

Genclikpark

Atatürk heeft ooit een prachtig amusementspark laten aanleggen met een grote vijver in het midden en diverse cafés en restaurants. Het is een leuk park om doorheen te lopen, op weg naar het station van waaruit wij een bus hebben genomen naar de camperplaats. In de meeste Turkse bussen zitten overigens twee medewerkers: de chauffeur en iemand bij wie je een ticket moet kopen. Hij had zelfs een eigen bureautje voorin de bus. Dit zou in Nederland toch niet denkbaar zijn, veel te kostbaar.

Traditionele Turkse bruiloft

In Ankara stonden we met de camper op een bewaakt parkeerterrein van een hotel. Van daaruit kon je zo met de bus naar het centrum. In het hotel hebben we diverse Turkse bruiloften gezien, eentje daarvan was wel heel bijzonder. Dit was namelijk een echte traditionele bruiloft. Er waren circa 1000 gasten en het feest werd gehouden in de tuin van het hotel. Er waren drie groepen: mannen die bij elkaar zaten, vrouwen die bij elkaar zaten en mannen en vrouwen die gemengd zaten. De meeste vrouwen droegen een hoofddoek en/of een zwart gewaad met hoofddoek waar alleen de ogen te zien waren (hoe zouden die vrouwen eten?). Er werd ook apart gedanst, dus de mannen met elkaar en de vrouwen met elkaar. Het bruidspaar zat helemaal apart. Het was nogal een zittend feest, ondanks de live band.

Zwarte Zee kust (#19)

Vanuit Ankara zijn we naar de Zwarte Zee kust gereden voor een overnachting in het plaatsje Akçakoca, een traditioneel Turks vissersplaatsje. De Zwarte Zee kust is niet zo spectaculair als de zuidkust van Turkije, maar daardoor is het er ook minder toeristisch. In Akçakoca hebben we in een visrestaurantje zalm gegeten, deze was gepaneerd. Vreemd, maar wel lekker.

Istanbul (#20)

Onze camperplaats in Istanbul bestond uit een parkeerplaats aan de Zee van Marmara naast een voetbalveld  (met stroom, WC’s en douches!), vlak naast de Blauwe Moskee. Dat betekent dus midden in het centrum. Dat betekent dus met de camper eerst krioelen door een wirwar van ontzettend veel andere auto’s, bussen en taxi’s (mét taxichauffeurs, die waren het ergste!), over de FSM-brug en de Galatabrug. In Istanbul wonen circa 16 miljoen geregistreerde mensen, dus het aantal auto’s is echt enorm en de verkeersaders zijn beperkt. Alles is goed gegaan, maar we hadden twee voordelen: Ernst reed al als een Turk (met andere woorden, lef hebben, risico nemen en de camper er gewoon voor zetten) en Istanbul raakte al wat leger vanwege de vakantie van de kinderen.

Langs de camperplaats liep ook een boulevard, die vooral ’s-avonds erg gezellig was. In het park erachter waren diverse Turkse families aan het BBQ’en op zelfgestookte vuurtjes, er liepen diverse handelaren met karretjes met bijvoorbeeld maïskolven, broodjes, mosselen, suikerspinnen en sieraden. Er waren heel veel vissers en diverse uitspanningen waar je thee kon kopen en opdrinken op kleine krukjes in het park. Heel levendig. Overigens was het voetbalveld naast ons ook heel levendig. Er werd namelijk ’s-nachts gevoetbald (waarschijnlijk in verband met de hitte overdag). Wij hebben ze tot 03.30 uur bezig gehoord en daarna vanaf 05.30 uur weer. We hebben geen oog dicht gedaan. Maar ja, dan sta je wel drie nachten vlakbij de Blauwe Moskee en je loopt zo vanuit je camper het centrum van Istanbul in. Te gek.

Geschiedenis van Istanbul

Istanbul is de grootste stad van Turkije en is tot 1923 de hoofdstad geweest. Het heeft een Europees deel (aan de westzijde van de Bosporus) en een Aziatisch deel (aan de oostzijde van de Bosporus). De stad zou zijn gesticht in 667 voor Christus door een Griekse kolonist (genaamd Byzas) en ging Byzantium heten. In 324 veroverde de Romeinse keizer Constantijn de stad en riep deze even later uit tot de hoofdstad van het Romeinse Rijk. Een hele eer dus. De stad ging de geschiedenis in onder de naam Constantinopel. Keizer Justinianus (527-565) bevestigde, met de bouw van de Hagia Sophia (Kerk van de Heilige Wijsheid) de betekenis van Constantinopel als geestelijk centrum van het Christendom.

Onder Byzantijnse keizers kende de stad een schitterende bloeiperiode, totdat de Osmaanse (islamitische) sultan Mehmed II Constantinopel in 1453 innam. Dat deed hij op een hele opmerkelijke manier. De stad was alleen maar inneembaar via zee, maar aan die kant was de stad erg goed beveiligd. Bij de monding van de Gouden Hoorn hadden de Byzantijnen een grote ketting gespannen, waar schepen niet langs konden varen. Daar was de beveiliging op de kant dan ook zwak. Om deze ketting te omzeilen, liet de sultan zijn gevechtsschepen bij het vallen van de avond uit het water lichten en deze werden met enorme krachtinspanning over de heuvel gesleept om ’s-ochtends een verrassingsaanval uit te voeren.

Na de verovering kreeg de stad een nieuw gezicht en een nieuwe naam: Istanbul. Met de komst van de moslims werden alle kerken eerst voorzien van minaretten. Daarna werden eigen islamitische bouwwerken gebouwd en nu stikt het van de prachtige moskeeën in Istanbul. Vijf keer per dag kun je elkaar daardoor even gedurende vijf minuten niet verstaan, als alle minaretten van Istanbul tegelijkertijd dolby surround een oproep doen tot het gebed.

Hippodroom (paardenrenbaan)

Van het hippodroom is helaas niet veel meer over. Het is ooit in de derde eeuw gebouwd en was het op een na grootste hippodroom uit de oudheid (400 meter lang bij 120 meter breed). Het belangrijkste (en oudste, namelijk 3500 jaar oud) monument staat er nog: de Obelisk van Theodosius. Hij werd ooit door Theodosius uit de tempel van Karnak, Egypte, gehaald en getransporteerd naar Turkije. Hij was oorspronkelijk 32,5 meter hoog, maar dit was te groot om op een schip te vervoeren, dus werd er 12,5 meter vanaf gehaald. Op de marmeren sokkel zie je Theodosius, die de overwinnaars de lauwerkrans overhandigt, de oprichting van de obelisk in aanwezigheid van de keizer, de overwonnen volkeren die offergaven aan de keizer schenken en de keizer die omringd door zijn wachten een wagenwedstrijd bijwoont vanaf de tribune tegenover de obelisk, aan de oostkant van het stadion.

Aya Sofya (Hagia Sophia)

Deze wereldberoemde Byzantijnse kerk was niet gewijd aan een heilig persoon, maar aan een van de eigenschappen van Christus: in dit geval de Heilige Wijsheid (in het Grieks: Hagia Sophia). De kerk is een van de grootste koepelbasilica ter wereld. Het was de bedoeling van de bouwers om de koepel zo hoog te maken, dat de mens zich klein voelt en de macht van God goed voelt. De koepel is 55 meter hoog.

De galerij van de kerk is ook heel bijzonder. Dit was vroeger de vrouwenafdeling. Hier zetelde tijdens de kerkdiensten bijvoorbeeld de keizerin nadat ze door haar slaven op een troon naar boven was gebracht. Aangezien de keizerin natuurlijk niet mocht schudden, bestaat de toegang tot de galerij uit een stenen oprit in plaats van een trap, waardoor de slaven gelijkmatigere tred konden houden.

Na de komst van de moslims is de kerk omgebouwd naar moskee en tegenwoordig is het een museum. Aangezien in moskeeën geen afbeeldingen getoond mogen worden, zijn de afbeeldingen/mozaïeken indertijd wit gepleisterd. Door Atatürk is opdracht gegeven om het pleisterwerk te verwijderen, zodat de prachtige mozaïeken weer te voorschijn kwamen. In dit gebouw zijn dus nu meerdere uitingen van diverse godsdiensten te zien.

Blauwe Moskee

Toen sultan Mehmed II de stad veroverde, wilde hij een bouwwerk laten neerzetten dat de Aya Sofya zou overtreffen. Daarom gaf hij zijn architect opdracht om een grote moskee te bouwen met gouden minaretten. De sultan ging vervolgens vier maanden op reis. De architect zag het helemaal niet zitten om gouden minaretten te bouwen en had een idee. Na terugkomst zag de sultan dat de moskee geen gouden minaretten had maar zes minaretten. Hij was heel boos en liet de architect bij zich komen. De architect legde echter uit dat hij slechthorend was en dat hij dacht dat de sultan alte zei (= zes in het Turks) in plaats van alten (= goud in het Turks). De sultan vergaf hem en derhalve is dit de enige moskee in de hele wereld met zes minaretten.

Het feit dat de moskee blauw wordt genoemd, komt door de diverse blauw beschilderde tegeltjes in de moskee. Men heeft meerdere malen geprobeerd de tegeltjes na te maken, maar men is nooit achter het exacte recept van de blauwe kleur gekomen.

Topkapipaleis

Van het begin van de 16^e eeuw tot halverwege de 19^e eeuw was dit paleis het bestuurscentrum van het Osmaanse rijk en er hebben diverse Osmaanse sultans gewoond. Er was ook een hele indrukwekkende harem, die bewaakt werd door gecastreerde mannen (heel verstandig). De harem van een sultan mocht oneindig groot zijn, maar hij mocht echter niet meer dan vier echtgenotes hebben (ach goh).

Er zijn diverse prachtige voorwerpen tentoongesteld, zoals kronen, sieraden, gewaden en porselein. In het paleis was speciaal groengekleurd porselein aanwezig om uit te drinken en van te eten. Het porselein was gemaakt van jade en nog een ander materiaal, dat verkleurde als het met gif in aanraking kwam. Dat scheelde weer voorproevende slaven!

Basilica Cisterne

Deze cisterne is een ondergronds watersysteem uit de Byzantijnse periode en is gelegen onder een basiliek. Het is ooit door keizer Constantijn gebouwd en door Justinianus gerestaureerd met behulp van 7000 slaven. Het is circa 9000 m2 groot en kan ongeveer 100.000 m3 water bevatten. Het zorgde voor de watervoorziening van het Grote Paleis van de Byzantijnse keizers en later het Topkapipaleis van de sultans. In geval van nood kon de toevoer worden afgesloten (als vijanden bijvoorbeeld probeerden het water te vergiftigen) of in geval van droogte, en dan kon men voorlopig vooruit met deze watervoorraad. Omdat het waterreservoir onder een basiliek was gebouwd, was de ingang voor vijanden moeilijk te vinden.

De cisterne bevat meer dan 300 zuilen die uit diverse tempels afkomstig zijn (er werd toen al gerecycled…). De twee meest opvallende zuilen rusten op Medusahoofden, de ene ligt ondersteboven en het andere op haar zij. Medusahoofden werden in de Oudheid gebruikt om het kwade oog af te wenden. Als je Medusa recht in haar ogen keek, zou je kunnen verstenen. Om het zekere voor het onzekere te nemen zijn deze zuilen dan maar op zijn kop gezet.

Chora kerk museum

Ook deze kerk is in de Osmaanse tijd vier eeuwen lang als moskee gebruikt en nu, na verwijdering van alle pleisterwerk, als museum in gebruik. Er zijn prachtige mozaïeken en fresco’s onder het pleisterwerk vandaan gekomen, die onder andere het verhaal vertellen van de geboorte van Maria, haar verloving met Josef, de volkstelling, de geboorte van Jezus, de wonderen die Jezus heeft verricht, de kruisiging en de wederopstanding.

Leuke wetenswaardigheid: op alle mozaïeken staan vrije vrouwen afgebeeld met een hoofddoek en zijn de slavinnen blootshoofds. Een hoofddoek was in die tijd namelijk een teken van vrijheid!

Ook zijn er diverse graven in de kerk gevonden. In eerste instantie werden er alleen heiligen begraven, maar later konden ook rijke mensen een plaatsje kopen. Aangezien deze graven vrij ondiep waren, begon het in de kerk wel behoorlijk te stinken. Daar komt de Nederlandse uitdrukking “rijke stinkerd” vandaan.

Rondvaart over de Bosporus

Een “momentje” op de Bosporus! We hebben dolfijnen zien zwemmen!

Een rondvaart over de Bosporus is erg leuk om te doen omdat je langs diverse prachtige gebouwen, paleizen, etc. vaart die vanaf de weg niet te zien zijn. Ook voeren we onder de FSM- en Galatabrug door, waar we eerder met de camper overheen gereden hadden. Heel indrukwekkend om te zien hoe hoog die bruggen eigenlijk zijn. Ook zijn we langs de ingang van de Gouden Hoorn gevaren, wat vroeger met een ketting was afgesloten en waar sultan Mehmet zijn schepen over de berg heeft laten trekken.

Taksim

Taksim staat niet beschreven in de toeristische reisgidsen maar is zeer de moeite waard. Het is een brede en lange winkelstraat. Er rijden geen auto’s doorheen, alleen een nostalgisch trammetje. Hier komen de inwoners van Istanbul zelf om te winkelen.

We zijn in Turkije op diverse bazaars geweest, maar deze zijn vaak echt bedoeld voor toeristen. Het was nu eens leuk om te zien hoe de inwoners zelf hun inkopen doen. Geen opdringerige handelaren, geen afdingen mogelijk, er staan gewoon prijzen op de artikelen (en dit zijn de juiste prijzen) en je wordt niet bij ieder restaurant tegengehouden om de menukaart te bekijken.

We hebben daar ’s-avonds in een leuk restaurantje gegeten en om 21.00 uur begon op een pleintje een culturele avond met een Amerikaanse meidenzanggroep. We hebben gewoon een stoeltje gepakt, zijn op het plein gaan zitten en hebben van de sfeer genoten!

Griekenland

Afscheid in Alexandroupoli (#21)

Aangezien wij voor het tweede deel van onze reis graag door Oost- en Noord-Europa wilden reizen, was het voor ons niet logisch om met de reisgroep mee terug te varen naar Italië. Daarom hebben wij besloten om een paar dagen eerder, op 24 juni, in Griekenland al afscheid te nemen van de reisgroep. We hebben op een groot grasveld ’s-avonds met zijn allen pannenkoeken gegeten en daarna iedereen “vaarwel” gezegd.
Een georganiseerde reis is dé perfecte manier om in een korte periode heel veel van een land te zien (de campings zijn al gereserveerd, dus je bent geen tijd kwijt met zoeken naar een slaapplaats, er zijn diverse excursies met gidsen geregeld, etc.). Maar het was ook wel weer fijn om gewoon met zijn tweetjes te zijn en zelf te bepalen hoe je de dag invult.

We zijn vijf dagen in Alexandroupoli gebleven om bij te komen van de intensieve rondreis door Turkije, het tweede deel van de reis voor te bereiden, de enorme berg was weg te werken, de reisblogs bij te werken, het “camperhouden” te doen en de camper te wassen.

Morgen vertrekken we voor het tweede deel van onze reis. Wij hebben tot nu toe 6245 kilometer gereden en er zullen er nog velen volgen!