Blog 8 – Met de camper over land naar Griekenland en Oost-Europa

Roemenië

Algemene informatie

Wat is Roemenië een fijn land! Mooie natuur, prachtige kloosters en kerken, bergen, etc. Heel afwisselend. Wij hebben zoveel gezien en beleefd, het is teveel om op te noemen. Maar ik doe het toch. Wij hebben: pootje gebaad in de Zwarte Zee, met een motorbootje over de Donau Delta gevaren, een moddervulkaan beklommen, het kasteel van Dracula bezocht (ja echt, uitleg volgt), diverse (berg)wandelingen gemaakt, de beroemde Transfăgăraş-route gereden door de bergen, een dagje doorgebracht in het Openlucht museum Astra bij Sibiu, de Saksische weerkerk in Biertan bezocht, gedineerd en gewandeld in de middeleeuwse bovenstad van Sighisoara, een safaritour met een Hanimog gemaakt, met paard en wagen naar een kaasboerderij in de bergen gereden, de prachtige Moldavische kloosters in het Noorden bezocht, een Orthodoxe kerkdienst en herdenkingsdienst bijgewoond met aansluitend een lunch in een klooster met de nonnen en overige kerkgangers en diverse gezellige borrels en diners genuttigd met andere campinggasten.

Constanţa, Zwarte Zee kust (#34)

Tja, wat hadden we nu verwacht? Dat de Zwarte Zee kust 30 kilometer verderop in Roemenië ineens wel mooi en rustig zou zijn? Niet dus. We kwamen er in de namiddag aan en ik moest Ernst tegenhouden, want hij wilde het liefst diezelfde dag nog uren verder rijden naar de Donau Delta, weg van de kust. Maar we zijn toch een nachtje gebleven en hebben uiteindelijk een stukje voorbij Constanta een redelijk rustige camping gevonden aan de zee. Konden we toch nog even pootje baden. 

Donau Delta (#35)

De volgende dag zijn we naar de Donau Delta gereden, een prachtig natuurgebied waar de Donau uitstroomt in de Zwarte Zee. We hebben een gruwelijk dure excursie gedaan waarbij we drie uur met een gids in een zespersoons motorbootje hebben rondgevaren, maar het was het geld meer dan waard. Het was een prachtige tour. We hebben niet de toeristische variant genomen, die alleen de grotere Donau-armen zou bevaren, maar de fotografentour, waarbij we juist ook de smallere watertjes hebben bevaren.

Het hele gebied zit vol met watervogels: tientallen pelikanen, reigers, zwarte ibissen en nog veel meer vogels waarvan we de naam niet kennen. En wat een prachtige omgeving! Waterlelies, helder water vol met vissen, dichtbegroeide doorgangetjes. We hadden een leuke gids, die regelmatig rustiger ging varen, om ons de gelegenheid te geven foto’s te maken. Echt een aanrader.

Met de veerpont de Donau over

Wij denken vaak dat we in een grote camper rijden, daarom stonden we netjes in de rij achter de vrachtwagens om met een veerpont de Donau over te steken. Maar de verkeersbegeleider vond onze camper kennelijk helemaal niet zo groot, want hij sommeerde ons om de autoveerpont te nemen. En dat was best krap. We moesten een heel smal bruggetje over (een van de zijspiegels moest zelfs worden ingeklapt) en daarna moesten we in de lengterichting op de pont blijven staan. Maar het is allemaal goed gekomen, en we hebben daardoor wel het goedkope autotarief betaald…

Moddervulkaan Berca (#36)

Vreemd natuurverschijnsel. Een maanlandschap, waar diverse gasbelletjes ervoor zorgen dat er modder naar de oppervlakte komt dat vervolgens langs de hellingen naar beneden loopt. En het ruikt er naar methaangas (lees: rotte eieren lucht).

Kasteel van Dracula, Bran (#37)

Roemenië is in de ban van Dracula, maar of de Roemenen nu zelf in het verhaal geloven of dat ze door hebben dat het (zeer goed) is voor het toerisme, is ons niet helemaal duidelijk. Er was eens een prins, die in de vijftiende eeuw in Roemenië woonde, genaamd Vlad Tepeş. Hij hield er tijdens de strijd tegen de Ottomanen nogal wrede methodes op na om zijn tegenstanders uit de weg te ruimen. Daardoor kreeg hij de bijnaam Dracul, wat “draak” of “duivel” betekent in het Oudroemeens.

In 1897 heeft de Ierse schrijver Bram Stoker de legende van de vampier Dracula geschreven waarbij deze Roemeense prins als inspiratie heeft gediend. Sindsdien woedt in Roemenië een ware Dracula manie, want zowel het geboortehuis van de prins in Sighişoara als het kasteel in Bran waar hij na zijn transformatie van mens naar vampier zou hebben gewoond, trekken enorm veel toeristen aan. En het stikt er van de souvenirwinkeltjes met dat thema.

Het echte verhaal over dit kasteel is helemaal niet zo spannend. Het kasteel werd in de veertiende eeuw gebouwd door Saksische kooplieden die langs de handelswegen een veilig onderkomen zochten. In 1920 werd het kasteel aan koningin Marie, de vrouw van koning Ferdinand, geschonken en zij maakte er haar zomerverblijf van. Wanneer de Koninklijke familie in 1947 in ballingschap gaat, wordt het kasteel staatserfgoed en in 2006 is het teruggegeven aan een kleinzoon van Marie. Het is een prachtig kasteel en heel sfeervol ingericht met prachtig beschilderde of met houtsnijwerk versierde deuren, houten meubels en tegelkachels. Er is geen een tegelkachel hetzelfde. We hadden een leuke gids die heel humoristisch vertelde over de Dracula manie en de geschiedenis van het kasteel zelf.

Transfăgăraş-route (#38)

Wij zijn vanuit een camping in Carta  een dagje op en neer over de Transfăgăraş-route gereden. Een prachtige, goed onderhouden weg die de hoogste bergen van Roemenië doorkruist. Deze weg is ooit in opdracht van Ceauşescu gebouwd zodat hij soldaten snel kon laten verplaatsen, indien nodig. De weg ligt zo hoog (de hoogste berg is 2543 meter hoog) dat deze alleen zomers open is en dan nog zie je soms ijs of sneeuw liggen. Ook ’s-nachts is de weg gesloten. Het was een leuke dagtocht.

Openluchtmuseum Astra, Sibiu (#39)

In dit museum, dat 100 hectare groot is en het twee na grootste openluchtmuseum van Europa, zijn honderden historische huizen, werkplaatsen, molens, werktuigen, kerkjes, etc. te zien. Alle monumenten zijn origineel en ooit ergens vanuit Roemenië naar dit museum verplaatst. Het zijn dus geen replica’s.

Veel monumenten zijn opengesteld voor publiek en het is leuk om daar een dagje rond te kijken, omdat je een goede indruk krijgt van het Roemenië van toen. Het is ook een mooie wandeling langs een groot meer en door de bossen heen. De lunch hebben we genuttigd op het terras van een authentieke historische taverne.

Roemeense keuken

Ons eerste buiten de deur etentje in Roemenië was op een camping in Carta. Er werd gekookt door de campingeigenaar, die vroeger tien jaar lang als chef kok in een visrestaurant in Scheveningen had gewerkt. Het was overheerlijk en wij hadden het volste vertrouwen in de volgende uit etentjes. Maar naderhand begrepen we, dat hij niet Roemeens had gekookt, maar Westers, en wij vonden de Roemeense keuken inderdaad niet zo heel erg bijzonder. Er staat voornamelijk kip of varkensvlees op de kaart, eventueel rundvlees is taai en vet, de salades zijn zeer eenvoudig, er wordt geen groente geserveerd en dit staat vaak ook niet op de kaart als bijgerecht. Het is wel lekker, maar niet verrassend, zoals in Bulgarije of Albanië. Ook zijn er veel pizzeria’s in Roemenië, die misschien wel lekkere pizza’s hebben, maar ja, wij vinden het juist leuk om de lokale keuken te proberen. Het Roemeense bier en de wijn smaken overigens uitstekend…

Saksische weerkerk Biertan (#40)

Vanaf de twaalfde eeuw vestigden zich, op verzoek van de Hongaarse koningen, Duitsers (eigenlijk zijn het Saksen uit Lorraine, Rijnland, Luxemburg en Zwaben) in een bepaald gebied van Roemenië omdat ze een veilige baken vormden tegen de invallen van de Ottomanen en de Tartaren. Vanwege diezelfde dreiging bouwde elke gemeenschap in dat gebied een stevige vesting rond de kerk, waar in geval van beleg elke familie haar voorraden had, soms zelfs in privé provisiekamers. Hele families inclusief geiten, paarden, kippen, etc. verschansten zich dan binnen de vestingmuren. Er zijn honderden van dit soort kerken in Roemenië.

Wij hebben er maar één bezocht, de weerkerk in Biertan. Het is een mooie, eenvoudige kerk, gebouwd in 1468 en heeft drie vestingmuren. Hij staat op de Unesco-lijst. Er is een schatkamer (zonder schatten inmiddels), die afgesloten wordt  met een deur met maar liefst 19 sloten!

Roma zigeuners

Als je aan Roemenië denkt, denk je aan Roma. Logisch ook, want ondanks dat officiële cijfers aangeven dat er circa 410.000 Roma in Roemenië leven, staan de officieuze cijfers op 2 tot 4 miljoen. Een bevolkingsgroep waar je dus niet omheen kunt. Net als in de rest van Europa staan de Roma in Roemenië in slecht aanzien en is men niet tolerant tegenover hen. Dit heeft vast ook te maken met het feit dat veel Roma in armoede leven, met analfabetisme en criminaliteit tot gevolg.

Maar de werkelijke situatie is soms toch anders dan het lijkt. Wij hoorden bijvoorbeeld van een campingeigenaresse, waarvan de camping midden in een zigeunerwijk ligt, dat je de Roma geen geld moet geven, want ze verdienen als bedelaar meer dan het gemiddelde loon van een arbeider. En daar betalen ze geen belasting over, terwijl ze wel verzekerd zijn voor ziektekosten en pensioen!

De meeste Roma wonen niet meer in woonwagens maar zijn geïntegreerd in de maatschappij en wonen gewoon in huizen. De vrouwen zien er heel fleurig uit met lange rode rokken en een sjaal op het hoofd. De mannen hebben vaak een lange baard en een hoed op. Wij hebben ons geen moment ongemakkelijk gevoeld als we in de dorpen langs de Roma liepen of reden. Natuurlijk staan ze wel eens bij een supermarkt te bedelen of ze proberen je te laten stoppen, maar wij hebben niet meegemaakt dat dat op een agressieve manier gebeurt.

Sighişoara (#41)

In Sighişoara staat het geboortehuis van Dracula. Leuk om te bezoeken. Maar de Middeleeuwse bovenstad van Sighişoara, Cetatea, is ook een bezoekje waard en staat in zijn geheel op de Unesco-lijst. We hebben op een camping gestaan vlakbij het centrum en konden er zo naar toe lopen. Binnen de vestingmuren staan mooie gebouwen, kerken, diverse torens, en er zijn veel leuke winkeltjes en restaurantjes.

We zijn op de terugweg naar de camping nog wel even de weg kwijt geweest, want we wilden vanaf de heuvel door de bossen naar beneden terug lopen. Maar toen het smalle bospaadje op een gegeven moment op een sluiproute begon te lijken en we eigenlijk een zeis nodig hadden, zijn we toch maar omgekeerd en dezelfde weg teruggelopen omhoog naar de citadel.  Op het plein van de citadel hebben we vervolgens een heerlijk Roemeens biertje gedronken en gezellig gedineerd op het terras van een leuk restaurantje. De terugweg verliep verder zonder problemen, ondanks de genuttigde alcohol…

Op safari met een Hanimog (#42)

Vanaf een camping in Eremitu hebben we in de avonduren een 2,5 uur durende safaritour door de bergen gemaakt met een Hanimog. Een Hanimog is een oude 4×4 vrachtwagen waarmee off road gereden kan worden. En dat hebben we gedaan! Het was een leuke tocht over bergweggetjes en het was heerlijk weer. Tijdens de rit vertelde de gids het een en ander over de omgeving. Hij gaf ook aan dat je hier overdag prima veilig kunt wandelen, maar dat je in de avonduren moet uitkijken voor beren. Onderweg werd gepauzeerd en werd stokbrood met verse schapenkaas geserveerd. Deze had de gids vlak daarvoor bij de herders in de bergen gekocht, dus verser kun je het niet hebben. Het was nog hele jonge kaas, maar men doet er dan wat zout op, en dan is het goed te eten.

Tijdens de pauze verzamelden de mannen zich allemaal rond de Hanimog, praatten erover, keken in de motorkap en maakten foto’s (foto’s in de Hanimog, foto’s naast de Hanimog, foto’s op de Hanimog). Wat is dat toch met mannen en grote stoere wagens? Ook kwamen we in de bergen nog langs een terrein waar enkele herders een drietal kuddes hoedden (geiten, schapen en koeien). Deze herders gaan in mei met de dieren de bergen in, en komen in september pas weer naar beneden. Er stonden enkele houten hutjes, zo groot als een bed, met een matras erin. Daarin sliepen de herders. Af en toe rijden ze naar beneden om boodschappen te doen. Een bijzonder bestaan, zonder televisie, zonder vermaak, zonder luxe, zonder vrouwen…

Vervuiling

Wij reden op een gegeven moment door een dorp heen, Copşa Mică, en het eerst wat we zagen was de enorme hoge schoorsteen vlakbij het dorp met daarom heen diverse kleinere schoorstenen. Ook viel ons op dat de dakpannen van de huizen zwart en smerig waren. Naderhand zijn we te weten gekomen dat dit gebied het sterkst verontreinigde gebied is van Roemenië en een van de meest vervuilde gebieden van Europa. In het verleden is over een gebied van 40 kilometer tonnen plakkerig zwart roet neergevallen. Er groeiden geen bomen meer en de levensverwachting van de bewoners lag ver onder het landelijk gemiddelde. Er staat een fabriek dat carbonzwart produceerde en een fabriek die ijzer, zink, zware metalen en zwavelzuur produceerde. Inmiddels zijn de fabrieken gesloten, en kunnen de mensen weer iets gezonder adem halen. Ze hebben in ieder geval geprobeerd de troep zo veel mogelijk op te ruimen en hun huizen fleurig en kleurig te schilderen. Maar we zijn er maar niet gestopt om een glas lokale wijn te drinken op een terrasje…

Met paard en wagen naar een kaasboerderij

In Roemenië is een van de algemene transportmiddelen, naast de auto, nog steeds een paard en wagen. Daarom vonden wij het leuk om dit ook eens te proberen en zijn wij met de campingeigenaren en een paar andere gasten op een dag vanuit Fundu Moldovei met paard en wagen vertrokken naar een kaasboerderij in de bergen. Voor het paard was het op een gegeven wat te zwaar, zeker toen we omhoog gingen, waardoor we af moesten stappen en verder omhoog moesten lopen.

Maar dat heeft de pret niet gedrukt, want het was een prachtige wandeling. Boven aangekomen, stond er een heerlijke lunch voor ons klaar met verse salade, zelf gemaakte koeienkaas en bier en wijn. En een prachtig uitzicht op een heerlijk plekje. Om het paard te ontzien, hebben we na de lunch het eerste (steile) stuk weer naar beneden gelopen. Ernst had zich opgegeven als vrijwilliger om met nog een paar anderen achter de koeien aan te rennen om hen de berg af naar beneden te drijven. Het was een leuke dag.

Moldavische kloosters Modoviţa en Voroneţ (#43)

In het noordwestelijk deel van de provincie Moldavië, de Bukovina, bevinden zich vele prachtige Moldavische kloosters. Kenmerk van zo’n klooster is dat niet alleen de binnenmuren van de kerk prachtige fresco’s bevatten maar ook de buitenmuren. Sommige fresco’s zijn nog in originele staat en stammen uit de vijftiende of zestiende eeuw. Zeven kloosters staan op de Unesco-lijst en wij hebben er twee bezocht. Beide kloosters worden bewoond door nonnen. Daarom mag er binnen niet worden gefotografeerd en moet je natuurlijk correcte kleding aan.

Orthodoxe kerkdienst en lunch met de nonnen in klooster Orata (#44)

Op een zondag hebben wij met de campingeigenaar en een aantal andere gasten een orthodoxe kerkdienst bijgewoond in de kerk van Fundu Moldovei. Wij verstonden er natuurlijk helemaal niets van, maar het was ontzettend interessant om de rituelen mee te beleven en om naar de mensen en hun gewoontes te kijken.

Enkele bijzonderheden:

• De vrouwen zitten/staan/knielen in een apart vertrek.
• De meeste vrouwen dragen een hoofddoekje.
• Er is geen vaste aanvangstijd waarbij iedereen binnen moet zijn. Het is tijdens de gehele dienst een komen en gaan van mensen. Het is ook een sociale gebeurtenis, mensen kussen elkaar bij binnenkomst, gaan soms weer even de kerk uit om met elkaar te praten en komen dan weer terug.
• De gehele dienst wordt gezongen, ook de Bijbelteksten die worden voorgedragen worden op een zangerige manier gebracht.
• Er wordt geen collecte gehouden middels een collectezakje. Men betaalt als men bijvoorbeeld een schilderij van een heilige kust.
• Op een gegeven moment hebben de priesters alle namen voorgelezen (ook weer zingend) van de aanwezigen in de kerk om voor hen te bidden voor voorspoed en gezondheid. Die namen waren geschreven in boekjes die iemand voor de priesters had ingezameld. De campingeigenaar had onze namen ook op een briefje geschreven, dus onze verbazing was groot toen we ineens onze namen voorbij hoorden zingen. Overigens is deze zegening niet gratis, het is de bedoeling dat je geld in het boekje stopt. De campingeigenaar vertelde dat hij er inderdaad voor ons allemaal geld in had gestopt. Laten we hopen dat het voldoende was…
• Er is een ritueel waarbij 12 mannen (het getal 12 is vanwege de 12 apostelen) een grote brandende kaars vasthouden, terwijl de priesters iets zingen. Ernst was een van de mannen die een kaars in zijn handen kreeg gedrukt. Dit ritueel speelt zich af in het vrouwenvertrek, waarbij alle mannen ook daarheen komen, dus het was een drukte van jewelste.

De dienst zelf duurde een paar uur, maar wij zijn een uurtje gebleven. Want we moesten door naar het volgende onderdeel, lunch met de nonnen en de overige kerkgangers in het nonnenklooster in Orata! Hiervoor hebben we eerst een prachtige wandeling gemaakt van circa vier kilometer door de bergen. In Orata aangekomen, bleek dat de kerkdienst al afgelopen was maar dat er nog een herdenkingsdienst op het kerkhof zou volgen van iemand die onlangs overleden was. Die mochten wij bijwonen, en dat was ook weer indrukwekkend.

Na de herdenkingsdienst hebben we met circa 70 mensen geluncht. Dat wordt iedere zondag door de nonnen verzorgd. Het was een heerlijke maaltijd met vers gemaakte soep met brood, gevulde koolbladeren, een dessert en wijn. Er werd erg weinig gepraat, men eet functioneel en snel. Voor mij was dat wel een uitdaging… Na de lunch zijn we via een andere weg, door de bossen, weer terug gelopen naar de camping.

Enkele bijzonderheden

• Drinkwater en riolering: de meeste huizen hebben een eigen waterput (en sommigen met een hydrofoor), dus nog geen drinkwaterleidingen. Ook op de meeste campings was dat het geval. Na het douchen roken we de hele dag naar ijzerhoudend grondwater. Sommige boilers waren hout gestookt. Er is ook vaak nog geen riolering en men loost in een septic tank.
• Wij vonden de dorpen een beetje saai. De huizen zijn allemaal gebouwd naast elkaar langs de doorgaande weg en hebben hoge hekken voor hun tuinen. Men noemt dit lintbebouwing. Geen gezellige dorpspleintjes of knusse smalle steegjes. Wel viel ons op dat veel huizen fleurig geschilderd zijn en dat men gek is op bloemen.
• Pinnen: je kunt, met uitzondering van campings en de kleinere winkels, overal pinnen en er staan veel geldautomaten, zelfs in de kleinere dorpen. Genoeg mogelijkheden dus om je geld kwijt te raken…
• Boodschappen doen: dit is geen enkel probleem. In de kleinere dorpen is er altijd wel een kruideniertje en de grotere steden hebben allemaal meerdere grote supermarkten.
• Honing: dat hoef je niet in de supermarkt te kopen, maar koop je gewoon langs de kant van de weg. Vaak staat er een vrachtwagen bij met bijenkasten en is er een imker aan het werk. Door deze mobiele situatie kan men zich makkelijker verplaatsen als de bijen nieuwe bloemen nodig hebben.

Na 3,5 week vonden we het weer eens tijd worden om verder te trekken en Roemenië te verlaten. Zoals ze in Roemenië zeggen bij het verlaten van een dorp of stad: Drum Bun (Goede Reis)!