Turkije
Izmir
Wij zijn laatst met de camper door Izmir gereden, de derde grootste stad van Turkije. Het reisboek gaf een route aan die via een rondweg helemaal om de stad zou gaan. Natuurlijk hebben wij, al kletsend, die afslag gemist, waardoor wij dus door Izmir heen moesten. Gelukkig reed Ernst toen al als een Turk, anders waren we helemaal niet opgeschoten. Hierdoor hebben we wel de stad goed kunnen zien. De vele winkeltjes langs de weg, de grote krottenwijken langs het spoor, de heuvels volgebouwd met huizen. Wat een enorme levendige stad.
Bijzonder detail: bij alle wat grotere steden/dorpen wordt op het plaatsnaambord het inwonersaantal genoemd onder de plaatsnaam. Het gaat hier uiteraard alleen om het geregistreerde aantal, want er schijnen heel wat ongeregistreerde personen in Turkije rond te wandelen.
Vier maanden met de camper naar Turkije en Oost- en Noord-Europa
Dit blog is onderdeel van een reisverslag naar aanleiding van onze campertrip naar Turkije, Oost- en Noord-Europa.
Zie hieronder de gereden route en de in de reisblogs beschreven bezienswaardigheden in Google Maps.
Pergamon (Bergama) (#5)
We hebben de oude stad van Bergama (vroeger Pergamon genoemd) bezocht, welke dateert uit de derde eeuw voor Christus. Er liggen twee prachtige vindplaatsen, eentje van een ziekenhuis en eentje met onder andere een bibliotheek, altaar/offerplaats, theater(s), paleizen, gymnasium en tempel(s).
Pergamon herbergde de twee na grootse bibliotheek uit de oudheid met meer dan 200.000 boekrollen. Alexandrië in Egypte had de grootste bibliotheek met meer dan 500.000 boekrollen. Kennis betekende echter (toen ook al) macht en daarom stopte Egypte op een gegeven moment de uitvoer van papyrus aan Pergamon zodat Alexandrië de grootste bibliotheek kon behouden. Toen is in Pergamon perkament uitgevonden (pergamena charta in het Latijn), gemaakt op basis van gelooide schapen- of geitenhuiden. Er is helaas door aardbevingen helemaal niets meer over van de boekrollen (er schijnt ergens in de wereld in een museum nog één perkamentblaadje te bestaan). Ook hebben Duitse archeologen bij het opgraven heel veel schatten meegenomen, die nu te bezichtigen zijn in het Pergamon-museum van Berlijn. Deze archeologen schijnen in hun tijd nogal rigoureus te werk zijn gegaan en er is helaas veel verloren gegaan.
Ziekenhuis van Pergamon (Asklepsion)
Hier werden vroeger genezende rituelen gehouden op het gebied van fysiotherapie en psychologie. Er is heel veel bekend over de werkwijze uit die tijd, omdat een Griekse verhalenverteller zichzelf regelmatig liet behandelen en daarover vervolgens heeft geschreven. Bijzonder detail: het ziekenhuis en haar medewerkers werden betaald door de rijke patiënten, één rijke aangemelde patiënt betekende dat er vijf arme patiënten gratis naar binnen mochten.
Voor meer informatie, zie Unesco/Pergamon
Efeze
Efeze is de beroemdste antieke stad aan de Klein-Aziatische kust, gesticht door Ionische Grieken in 1200 voor Christus en werd later een Romeinse hoofdstad. Er is waarschijnlijk pas 25% opgegraven, maar dit is tot nu toe de grootste en best geconserveerde opgegraven ruïnestad van Turkije. We hadden een leuke Turkse Nederlands sprekende gids. Enkele verhalen delen we hieronder.
Eeuwige vuur
In Efeze heeft bijna 800 jaar vuur gebrand. In die tijd was dat een teken dat het goed ging met de stad. Het vuur werd beschermd en aangehouden door speciale vrouwen die daarvoor maagd moesten zijn. Gelukkig voor deze maagden, hoefden zij dit maar te doen tot hun 40e. Daar komt waarschijnlijk de uitdrukking vandaan: “het leven begint bij 40”…
Godin Nike
Het sportmerk Nike maakt gebruik van de naam en het logo van een Griekse Godin van de sport. Deze godin is afgebeeld op een steen in Efeze.
Bordeel
Het verhaal gaat dat er tegenover de bibliotheek een geheime tunnel liep naar het tegenoverliggende herenhuis (lees: bordeel). Terwijl de vrouwen boodschappen deden, gingen de mannen “naar de bibliotheek om een boek te lezen”…
Theater
Het antieke theater van Efeze wordt tegenwoordig nog steeds gebruikt. Er hebben in het verleden vele beroemde sterren gezongen, zoals Pavarotti, Julio Iglesias, Diana Ross en Sting. Echter, na het laatste concert (van Sting) is besloten dat er alleen nog maar klassieke concerten mogen worden gehouden. Het concert van Sting scheen teveel trillingen te hebben gegeven. Yeah, Sting rocks!
Openbare toiletten in de oudheid
In Efeze zijn toiletten gevonden die met recht “openbaar” genoemd kunnen worden. Het waren namelijk 40 gaten in een muur naast elkaar, zonder privacy! Het verhaal gaat dat toiletteren in die tijd een hele sociale gebeurtenis was en dat men gewoon gezellig naast elkaar zat te “keutelen”. Als je wat rijker was, dan liet je eerst een slaaf een half uurtje van te voren alvast op de steen zitten, zodat deze was voorverwarmd. Overigens kunnen de toiletten in het huidige Turkije ook bijna nergens op slot, maar dat heeft misschien meer te maken met achterstallig onderhoud…
Standbeelden
Iedere persoon die veel voor de stad betekende, kreeg een eigen standbeeld. Als zo’n persoon na zijn dood in de vergetelheid raakte, werd zijn hoofd gewoon vervangen door een hoofd van een ander belangrijk persoon.
Voor meer informatie, zie Unesco/Efeze
Kuşadasi (#6)
Tja, wat moeten we over Kuşadasi vertellen. Als je houdt van zeer toeristische plaatsen, waar Turkse handelaren en horeca-medewerkers je in het Nederlands aanspreken, waar je overal de Telegraaf kunt kopen en in Euro’s kunt afrekenen, waar het stikt van de restaurants, souvenirwinkeltjes en boetiekjes en waar helemaal niets te vinden is op cultureel-historisch gebied, dan is Kuşadasi echt een “must”. Het wordt ook wel het Turkse Torremolinos genoemd…
Pamukkale (#7)
Wat een mooi natuurverschijnsel is dit! Pamuk is Turks voor katoen of sneeuwwit. Nou, en wit was het! Deze wereldberoemde kalksteenterrassen die beschermd worden door Unesco lopen als witblauwe kalksteenbassins als tot steen geworden watervallen over honderd meter de heuvel af. Ze zijn het resultaat van een bron die koolstofdioxide en calciumcarbonaat bevat. Om de rotsen te beschermen, mag je deze tegenwoordig alleen nog met je blote voeten betreden, maar het voelt heerlijk aan als het (zeer) warme water over je voeten stroomt. Onze camping lag aan de voet van de kalksteenrotsen.
Wij zijn om 18.00 uur pas naar boven gaan lopen. En dat bleek een heel goed tijdstip, omdat: het niet meer zo warm is, het niet meer zo druk is (de vele touringcars met ladingen toeristen zijn dan weer weg) en de lichtinval op dat moment van de dag prachtig is, aldus amateurfotograaf Ernst. Boven zijn nog restanten te vinden van een oude stad Hierapolis uit de tweede eeuw voor Christus. De warmwaterbronnen/thermen waren in de oude tijd heel populair.
We zijn boven gebleven om naar de zonsondergang te kijken en zijn daarna in het donker teruggelopen. Dat was ook prachtig want er gingen grote gekleurde lampen aan waardoor de rotsen een sprookjesachtige uitstraling kregen. Zoals Ernst en ik altijd tegen elkaar zeggen als we iets heel moois zien en daar een gelukkig gevoel bij krijgen: we hebben die avond meerdere keren een “momentje” gehad. De foto zegt genoeg…
Voor meer informatie, zie Unesco/Pamukkale
Boottochtje naar verzonken stad Kekova
Gisteren hebben we niet cultureel gedaan, maar een heerlijke relaxte excursie meegemaakt. We zijn met een traditioneel gebouwd Turks houten schip naar de verzonken stad Kekova gevaren. Deze oude Romeinse stad is ooit door een aardbeving in zee gestort maar er zijn op de kant nog wat resten te zien en onder water zijn enkele ruïnes zichtbaar. Daarna hebben we een eiland bezocht met een mooie burcht, lekker Turks geluncht aan boord (met verse vis uiteraard) en gezwommen. Het was een leuke, relaxte dag waar we vreemd genoeg ’s-avonds helemaal uitgeteld van waren. Moe worden van het lui doen.
Enkele bijzonderheden
Flora en Fauna
De mieren en kevers zijn in Turkije ongeveer tien keer zo groot als in Nederland. Verder hebben we veel schildpadden gezien, Vlaamse gaaien (vaak in stelletjes), zwaluwstaartjes en eekhoorntjes. En laatst rende er ineens een struisvogel langs onze camper! De natuur is prachtig in het voorjaar, veel wilde bloemen in de bermen en groene bomen.
Thee/koffiehuizen
Ieder dorp, ook al bestaat deze uit een paar huizen, heeft een theehuis/koffiehuis/cafeetje, en deze zitten altijd vol met Turkse mannen (geen vrouwen). Vaak drinken ze thee en soms spelen ze een spelletje. Wij vroegen onlangs aan de gids wat deze mannen aan het doen waren omdat we ze op ieder tijdstip van de dag zagen zitten. Het blijkt dat deze theehuizen vaak fungeren als een soort uitzendbureau. Als je bijvoorbeeld een klusjesman nodig hebt, dan ga je naar het theehuis, zoekt een mannetje uit, onderhandelt, en je hebt een klusjesman. Wat een fantastisch concept, in plaats van thuis in je eentje de kranten uitpluizen en sollicitatiebrieven schrijven, gewoon lekker op het terras thee drinken en spelletjes doen, totdat het werk naar je toekomt.
Turkse koffie
De koffie in Turkije is echt heerlijk, maar je hebt een sterk hart nodig en heel veel geduld. De koffie moet namelijk eerst naar beneden zakken, en de kunst is de koffie dan net op tijd op te drinken voordat deze koud is. Alternatief is Nespresso oploskoffie…
Gemiddelde/maximale leeftijd Turkse bevolking
Even een weetje over de Turkse bevolking. De gemiddelde leeftijd ligt tussen 0 en 30 jaar. Turkije heeft dus geen last van vergrijzing! De maximale leeftijd ligt in Turkije op 65 jaar. In onze reisgroep is dit overigens de gemiddelde leeftijd.
Beschermend oog
Overal in Turkije kom je het zogenaamde “beschermende oog” tegen. Deze vindt je in sieraden, in wanden, plafonds, etc. De Turken geloven dat dit oog beschermt tegen het boze oog van andere mensen (afgunst/jaloezie). Wij hebben nu ook een beschermend oog in de camper hangen. Baat het niet, dan schaadt het niet.
Beeldende taal
De Turkse taal is heel beeldend. Bijna alles heeft een betekenis, zowel namen van personen, als rivieren, namen van steden etc. Ook wordt veel verwezen naar de Griekse mythologie, aangezien de Grieken in de oudheid veel nederzettingen hebben gehad in Turkije.