Blog 11 – Met de camper naar Turkije en Oost- en Noord-Europa

Finland

Algemene informatie

Wat een gaaf vakantieland!!! Vooral voor mensen die van natuur, wandelen en kamperen houden (zoals wij) is Finland een paradijs. Er zijn ontzettend veel kunstenaars en handwerklieden in Finland, en wij kunnen ons helemaal voorstellen waarom: de natuur in Finland inspireert!

Daarnaast kent men in Finland (net als in Zweden en Noorwegen) het principe van allemansrecht. De regels gaan uit van respect en een groot verantwoordelijkheidsgevoel voor de natuur en bepalen dat je overal (enkele uitzonderingen daargelaten) mag gaan en staan (inclusief vuurtjes stoken en overnachten) in bos en natuur of op het water, indien je niets verstoort, vervuilt of beschadigt. En het bijzondere is, dat gebeurt dus ook niet, in ieder geval hebben wij er niets van gemerkt. Je vind nergens vuilnis, ondanks het feit dat er ook niet altijd prullenbakken staan (dan neemt men het afval gewoon mee naar huis), de Nationale Parken zijn heel goed ingericht op wandelaars en kampeerders met speciale tentplekken en/of ingerichte overnachtingshutjes (je hoeft alleen een slaapzak mee te nemen), openbare (droog)toiletten en volledig ingerichte vuurplaatsen op diverse plekken.

Ook campings hebben meestal vuurplaatsen voorzien van hout, hakbijl en gereedschap. En dat zie je de Finnen dus ook regelmatig doen. Of een complete maaltijd bereiden boven het vuur, danwel even een “worstje prikken”. Vákken vol met BBQ-worstjes kun je in de Finse supermarkten kopen, maar ook heel veel BBQ-gereedschappen die wij hier in Nederland nog nooit gezien hebben. Het is een gezellige bezigheid, omdat het heel normaal is om bij elkaar bij het vuur aan te schuiven. Natuurlijk heeft Ernst ook regelmatig een vuurtje opgestookt (mannen en vuurtje stoken, dan komt er een soort oerinstinct boven) en hebben wij  worstjes gegrild en soms ook gewoon bij het vuur gezeten omdat het lekker warmte gaf tijdens de koudere avonden.

Finland is volledig tweetalig: Fins en Zweeds. Voor ons wel handig, want het Fins is een lastige taal terwijl het Zweeds veel Germaanser aandoet waardoor we veel woorden herkennen. Het lijkt ons overigens heel lastig om in het Fins met tien vingers te typen, omdat bijna iedere klinker een extra teken erboven heeft!

Geschiedenis

Het Finse landschap is gevormd tijdens de ijstijden. In de laatste ijstijd (20.000 jaar geleden) lag het centrum van de gletsjer die Noordwest-Europa bedekte precies boven dit gebied. De gletsjer was zo’n drie kilometer dik. De zware ijsmassa drukte het land eronder 800 meter naar beneden. Na het smelten van het ijs veerde het land terug: 500 meter in 10.000 jaar en 285 meter in de volgende 10.000 jaar. Nu nog steeds stijgt dit deel van het land met acht mm per jaar. Het smeltende landijs liet een bijzonder landschap achter met grote bergen morenemateriaal, ruggen van smeltwaterafzettingen en zwerfkeien, zowel op het land als in het water. Water vulde later de vele laagtes in het land zodat er een enorm labyrint van meren ontstond, 188.000 om precies te zijn! Daarna bedekten heeeeeeel veeeeeeel bossen het land en in de Steentijd kwamen de eerste mensen.

Vanaf de Middeleeuwen was Finland lang het strijdtoneel tussen Zweden en Rusland, die beurtelings het land in hun bezit hadden. Pas in 1917 werd Finland onafhankelijk. Na de Tweede Wereldoorlog verloor Finland grote delen van zijn grondgebied aan Rusland, en ontwikkelde het land zich van een agrarische samenleving tot een modern westers land met een hoogwaardige hightechindustrie. De Finnen zijn, wat afstamming, taal en cultuur betreft, nauw verwant aan de Baltische Staten.

Helsinki (#41)

Helsinki is een leuke stad, ruim van opzet met veel parken en wandelwegen langs het water. Het centrum is gebouwd op een schiereiland, aan drie kanten omgeven door zee. Wij moesten na Krakau, Vilnius, Riga en Tallinn wel een beetje wennen aan de (auto)drukte in de stad. De vier eerder genoemde steden hadden namelijk allemaal een autoluw centrum en dat doet wat gemoedelijker aan. Maar Helsinki heeft veel mooie gebouwen, gezellige restaurantjes, een prachtige orthodoxe kathedraal in Russische stijl, een mooie dom, een leuke markt langs het water, een kuststrook met havens en rotseilandjes en brede boulevards.

Wij hebben die dag een stadswandeling gemaakt (nummer 1 van 6, dus er is genoeg te zien) en ’s-middags hebben we uitgebreid geluncht omdat we moesten schuilen voor een enorme regenbui. Wij vinden het altijd leuk om lokale gerechten te proberen, dus toen er bij de voorgerechten iets op het menu stond dat zou bestaan uit meerdere kleinere hapjes, vroeg ik aan de ober: “are these real Finnish?”. De ober keek me bevreemd aan en Ernst fluisterde dat we in een Spaans restaurant zaten! Oeps, dus geen Finse gerechten, maar Spaanse hapjes en een glas rode Rioja. Ook lekker.

Koningsroute van Helsinki naar de Russische grens (#42)

Wij hebben de historische (met bruine bordjes gemarkeerde) route gereden langs de Finse zuidkust tot aan de Russische grens. De route gaat langs allerlei idyllische vissers/havenplaatsjes met houten huizen en leuke jachthaventjes en slingert door het landschap, langs velden, (houten) boerderijen en door de bossen. Wij kwamen onder andere in Porvoo terecht, een bijna nog volledig houten stad die grotendeels hetzelfde is als in de Middeleeuwen. Er zijn veel kunstenaarsateliers en (handwerk)winkeltjes, gezellige terrasjes en restaurants en een leuke jachthaven.

Museum Strömfors Iron Works (#43)

Die nacht hebben we wild gekampeerd op een idyllisch parkeerterrein bij het openluchtmuseum van de voormalige ijzerfabriek Strömfors. Het museum ging om 17.00 uur al dicht, dus we stonden daar heel rustig, langs een riviertje, vlakbij een historische kerk en het museum. Strömfors is in 1695 gesticht en is daarmee een van de oudste ijzerfabrieken van Zuid-Finland. Natuurlijk is alles volledig in hout gebouwd. De fabriek is nu niet meer in werking, maar de gebouwen zijn prachtig gerestaureerd en er huisvesten nu (hoe kan het ook anders) kunstenaars en handwerkslieden.

Helaas is die nacht onze lichtaccu ermee opgehouden. Wij hadden al het idee dat er sinds Zsana (Hongarije) iets niet goed zat met de accu aangezien de camper het net aan één nacht zonder stroom kon uithouden (voorheen drie nachten). En dat ondanks het feit dat de accu overdag goed werd opgeladen door de zonnepanelen en tijdens het rijden via de dynamo. Maar die nacht bleek dat zelfs één nacht niet meer lukte. Nu is het geen ramp om geen licht meer te hebben (het heeft ook wel wat romantisch om ’s-nachts met de zaklamp naar je eigen toiletje te gaan), maar wat vervelender is, is dat de compressorkoelkast ook stroom nodig heeft. Bovendien waren wij net in Scandinavië aangekomen waar het heerlijk wildkamperen is, dus het is zonde om dan juist campings te moeten nemen met stroom.

Dus: Ernst moest in actie komen. Wij konden natuurlijk proberen de huidige (dure, nog in de garantie zittende) accu te vervangen en hopen thuis het aankoopbedrag via de garantieregeling terug te krijgen. Maar aangezien de bestelbus van Ernst thuis met een lege startaccu stond, hadden we het idee opgevat om alvast in Finland een nieuwe startaccu te kopen, die de laatste paar weken van de reis zou kunnen dienen als lichtaccu en die na aankomst in Nederland kon worden overgezet in Ernst zijn bus. Zo gedacht, zo gedaan. Na wat gegoogle op Internet, had Ernst binnen no time twee pagina’s vol met adressen van Mercedes-dealers in Finland, alsmede de specificaties waaraan de nieuwe accu moest voldoen. In ons beste Fins (en de uitgeprinte pagina met specificaties) hebben we de volgende dag een accu gekocht en na een half uurtje installatie door Ernst, konden wij weer weken wildkamperen! (NB: de lichtaccu bleek inderdaad kapot en deze is door de leverancier onder garantie vervangen).

Historische Ossenweg door Häme (#44)

Vervolgens hebben wij de Historische Ossenweg-route gereden van Hämeenlinna naar Forssa (tevens met bruine bordjes gemarkeerd). Dit is de belangrijkste historische weg door het zuiden van Finland. De geschiedenis ervan gaat terug tot de Middeleeuwen en de vroege Vikingtijd, toen kooplieden, pelgrims en koningen deze weg aflegden die de kathedraal en kasteel van Turku met het kasteel van Häme verbond. Het is een idyllische, lieflijke, soms onverharde route door het prachtige landschap van Finland, erg leuk om een dagje te doen.

Liesjärvi Nationaal Park (#45)

Wij hebben de volgende dag een prachtige wandeling gemaakt door de indrukwekkende oerbossen van het Liesjärvi Nationaal Park. Het bos herbergt enorm hoge berken, Schotse dennen en Noorse sparren langs het Liesjärvi-meer.

Daarnaast hebben we een bezoek gebracht aan de Korteniemi-boerderij. Deze maakt ook deel uit van het Nationaal Park en is een boerderij waar (op kosten van de overheid) de traditionele landbouwmethoden van 100 jaar terug in stand worden gehouden.

Wij werden heel hartelijk welkom geheten door twee zeer goed Engels sprekende medewerkers. Zij vertelden veel over het leven op de boerderij, we kregen koffie aangeboden met brood dat enkele maanden daarvoor op traditionele wijze was gebakken (geen aanrader voor mensen met een kunstgebit, het brood moest namelijk met een tang in stukken geknepen worden…).

Ook werden we uitgenodigd voor een jaarlijks terugkerend evenement dat op zaterdag zou plaatsvinden. Onder begeleiding van een instructeur zou men gezamenlijk met de hand het graan gaan scheiden van de stengels, zoals dat 100 jaar geleden werd gedaan. De beloning: aan het eind van het evenement met zijn allen in de houtgestookte sauna van 150 jaar oud! Hier moet je normaal gesproken 300 euro per keer voor betalen! Maar toen onze gastheer heel enthousiast vertelde dat hij het graan alvast op de traditionele wijze aan het drogen was (houtgestookt) en dat de meeste slangen en insecten (hoezo de meeste, hoezo niet allemaal???) door de rook al uit het graan op de grond waren gevallen, bedacht vooral Larissa zich dat het toch niet zo goed in het programma paste…

Tampere (#46)

Wij hebben in Tampere (na Helsinki de grootste stad van Finland) een bijzondere sightseeing-tour gedaan. Wij hebben namelijk geluncht in een exclusief restaurant, dat gevestigd is boven in een uitkijktoren op 124 meter hoogte en dat roteerde! Ieder half uur draaide het restaurant compleet om zijn as. En we hebben er heerlijk Fins gegeten (Ernst zalm en Larissa rendierfilet). Het was wel de duurste maaltijd van onze hele reis, maar dat had misschien ook te maken met het feit dat een enkel glas wijn al circa 10 euro kostte…

Helvetinjärvi Nationaal Park (#47)

Na Tampere wilden we op weg naar het 188.000-merengebied, waar Finland om bekend staat. Wij kwamen die dag terecht in het Helvetinjärvi Nationaal Park, waar we een mooie wandeling hebben gemaakt naar de kloof Helvetinkolu (“Gat van de Hel”), een smalle rotsspleet boven het meer van Helvetinjärvi. Wij hadden die nacht heel goed kunnen overnachten in het Nationaal Park, maar vanwege een volle vuilwatertank, een volle chemisch toilet en een lege watertank besloten we toch maar weer een keertje naar een camping te gaan.

Virrat (#48)

Die avond kwamen we aan in Virrat bij een hele mooie camping. Niet qua luxe of comfort van sanitair maar vanwege de ligging en de rust. We besloten meteen om hier een paar dagen langer te blijven. Wij keken vanuit onze camperplaats uit over het meer en stonden vlakbij de vuurplaats. Ernst kon niet wachten om het vuur aan te steken en de die dag in de supermarkt gekochte zalm erboven te roosteren. We hebben die avond heerlijk bij het vuur gezeten, met een indrukwekkende zonsondergang en mist boven het meer op de achtergrond.

Rond een uurtje of negen kwam er een Finse meneer bij ons zitten. Hij vertelde dat hij uit Rovaniemi kwam, een kleine stad in Noord-Lapland vlakbij de Poolcirckel. Hij had “ons” vuurtje vanuit de verte gezien en kwam even gezellig een praatje maken en een worstje roosteren. Hij keek wat om zich heen, mompelde in het Engels dat er weinig gereedschap was om zijn worstje aan te prikken, pakte een zakmes uit zijn zak, liep naar de oever van het meer, sneed een twijg af en prikte zijn worstje eraan. Stoer! Hij vertelde ook nog dat hij heel weinig mensen gewend was en dat hij onlangs toen hij een bezoek bracht aan Helsinki moest wennen aan de grote mensenmassa. Ik vroeg nog aan hem of hij misschien het gevoel had dat hij al die mensen moest begroeten…

De volgende dag hebben we (lees: Ernst) met een bootje het meer overgeroeid en hebben we van een heerlijke picknick midden op het meer genoten en hebben we (lees: Ernst) die avond uiteraard weer een vuurtje gestookt.

Kris-kras door Midden-Finland

Vanuit Virrat zijn we vervolgens kris-kras door het 188.000-merengebied gereden. Op dat moment hadden we nog steeds het idee om halverwege die week bij Vaasa de ferry te nemen naar Umea (Zweden) om daarna terug te rijden naar Nederland. Maar we vonden Finland zo leuk, dat we besloten hebben om nog noordelijker te gaan en om de Botnische Golf heen naar Zweden te rijden. Op die manier zouden we langer in Finland kunnen blijven. Bovendien zouden we ook nog wat van Noord-Zweden zien, waar wij allebei nog nooit geweest waren. Dat is ons erg goed bevallen. De reis viel eigenlijk heel erg mee, want het is een mooie route en de wegen zijn goed. We reden maar een paar uur per dag zodat er nog tijd genoeg was om bezichtigingen te doen of te wandelen.

Kemi (#49)

In Kemi (in Noord-Finland, op de grens met Zweden) hebben we nog geprobeerd een bezoek te brengen aan een ijsbreker (Sampo). Deze ijsbreker wordt ’s-winters ingezet om de Botnische Golf ijsvrij te houden en is in de zomer in gebruik als restaurant. Helaas was het nu gesloten, dus hebben we maar op de parkeerplaats in de camper een boterhammetje gegeten.

Enkele bijzonderheden

Hoogseizoen

Het hoogseizoen is in Finland en Zweden half augustus al voorbij. De campings zijn nog wel open, maar bijna leeg, en diverse musea en bezoekerscentra zijn al gesloten of hebben aangepaste openingstijden. Het gaf ons een beetje een raar gevoel, dat we in het voorjaar in het laagseizoen zijn vertrokken en vier maanden later, in het laagseizoen, weer terugkeren naar Nederland. En dat zonder het gevoel van een hoogseizoen te hebben gehad omdat Oost- en Noord-Europa niet zo toeristisch zijn.

Alcoholbeleid

In Finland is bij supermarkten alleen maar bier te koop, en dat zie je de Finnen eigenlijk ook voornamelijk drinken. Een glas wijn in een restaurant of café is heel erg prijzig (een glas wijn kost gemiddeld 10 euro, nou daar word je wel geheelonthouder van). Wij hadden geen idee waar we wijn konden inkopen, dus hebben wij een paar weken “droog gestaan” met uitzondering van die paar glazen wijn in restaurants. Pas op onze laatste dag in Finland (we konden de Ikea op de grens met Zweden vanuit de verte al zien) hebben we een winkel gevonden waar ze wijn verkochten. Daar hebben we meteen goed ingekocht.